EU AI Act Artikel 4: AI-geletterdheid verplicht

Artikel 4 van de EU AI Act introduceert een nieuwe verplichting: organisaties moeten zorgen dat hun medewerkers AI-geletterd zijn. Dit artikel legt uit wat er precies staat en hoe je eraan voldoet.

De volledige tekst van Artikel 4

“Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om, naar beste vermogen, ervoor te zorgen dat hun personeel en andere personen die namens hen met de werking en het gebruik van AI-systemen omgaan, over een voldoende niveau van AI-geletterdheid beschikken, rekening houdend met hun technische kennis, ervaring, onderwijs en opleiding, en de context waarin de AI-systemen zullen worden gebruikt, alsmede met de personen of groepen personen ten aanzien van wie de AI-systemen zullen worden gebruikt.”

Wat betekent dit in de praktijk?

1. Wie moet actie ondernemen?

Aanbieders: Organisaties die AI-systemen ontwikkelen of op de markt brengen Gebruiksverantwoordelijken: Organisaties die AI-systemen inzetten (deployers)

Dit geldt dus voor vrijwel elke organisatie die AI-tools gebruikt, van ChatGPT tot CRM-systemen met AI-functies.

2. Wie moet getraind worden?

“Personeel en andere personen die namens hen met de werking en het gebruik van AI-systemen omgaan.” Dit omvat:

• Medewerkers die AI-tools direct gebruiken
• Managers die beslissingen nemen over AI-inzet
• IT-personeel dat AI-systemen beheert
• Externe partijen die namens de organisatie met AI werken

3. Wat is “voldoende” AI-geletterdheid?

De wet noemt vier factoren om rekening mee te houden:

1. Technische kennis - Wat weet de persoon al over technologie?
2. Ervaring en opleiding - Welke achtergrond heeft de persoon?
3. Gebruikscontext - Hoe en waarvoor wordt de AI gebruikt?
4. Doelgroep - Wie wordt beïnvloed door het AI-systeem?

Dit betekent dat een HR-medewerker die AI gebruikt voor recruitment andere training nodig heeft dan een marketeer die AI gebruikt voor contentcreatie.

Maatregelen die organisaties kunnen nemen

Basis: Bewustwordingstraining

Een algemene AI-geletterdheidstraining die behandelt:

• Wat AI is en hoe het werkt
• De belangrijkste risico’s (hallucinaties, bias, privacy)
• De regels van de EU AI Act
• Verantwoord gebruik in de praktijk

Verdieping: Rolspecifieke training

Aanvullende training gericht op:

• De specifieke AI-tools die de medewerker gebruikt
• De risico’s relevant voor hun functie
• Praktische richtlijnen voor hun werkzaamheden

Documentatie

Leg vast:

• Welke trainingen zijn gevolgd
• Door wie en wanneer
• Hoe de training aansluit bij de functie

”Naar beste vermogen”

De wet zegt “naar beste vermogen” (best efforts). Dit betekent:

• Je hoeft niet te garanderen dat iedereen perfect AI-geletterd is
• Je moet wel aantoonbaar serieuze inspanningen leveren
• De maatregelen moeten proportioneel zijn aan de risico’s

Sancties en handhaving

Hoewel er geen specifieke boete staat op het niet naleven van Artikel 4, kan het ontbreken van AI-geletterdheid:

• Een verzwarende factor zijn bij andere overtredingen
• Relevant zijn bij aansprakelijkheidsvragen na AI-incidenten
• Leiden tot reputatieschade bij publieke gevallen

Hoe begin je?

1. Inventariseer welke AI-systemen worden gebruikt
2. Identificeer wie ermee werkt
3. Bepaal welk niveau van geletterdheid nodig is
4. Implementeer passende training
5. Documenteer je inspanningen

Aan de slag

Onze AI-geletterdheid cursus is specifiek ontworpen om te voldoen aan Artikel 4. In 60 minuten leggen we de basis voor alle medewerkers, met certificaat voor je compliance-administratie.